Tên thật: Đặng Phùng Mãi
Sinh năm 1937 (Đinh Sửu).
Quê quán: Tiên An – Vĩnh Hòa – Vĩnh Thạnh – Bình Định.
Trú quán: 208 Tăng Bạt Hổ - TP. Quy Nhơn – Bình Định.
Từ trần hồi 0 giờ 20 phút, ngày 17.12.2011 (nhằm ngày 23.11 năm Tân Mão).
Chương trình Lễ tang:
Nhập quan: 15 giờ ngày 17.12.2011 (tức 23.11 năm Tân Mão).
Thành phục: 16 giờ ngày 17.12.2011 (tức 23.11 năm Tân Mão).
Lễ viếng: Từ 17 giờ ngày 17.12.2011 (tức 23.11 năm Tân Mão).
Lễ truy điệu: 7 giờ ngày 19.12.2011 (tức 25.11 năm Tân Mão).
Di quan: 8 giờ ngày 19.12.2011 (tức 25.11 năm Tân Mão).
An táng: 9 giờ ngày 19.12.2011 (tức 25.11 năm Tân Mão).
An táng tại Nghĩa trang phường Bùi Thị Xuân – TP. Quy Nhơn.
Vài nét về hoạt động nghệ thuật của nhà thơ, nhà báo, nhà Folklore Hà Giao
Nhà thơ Hà Giao tên thật là Đặng Phùng Mãi
Sinh năm 1937 (Đinh Sửu); Quê quán: Tiên An – Vĩnh Hòa – Vĩnh Thạnh – Bình Định; Trú quán: 208 Tăng Bạt Hổ - TP. Quy Nhơn – Bình Định.
Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam; Hội viên Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; Hội viên Hội Văn học – Nghệ thuật các Dân tộc thiểu số Việt Nam; Hội viên Hội VH-NT Bình Định.
Tác phẩm đã xuất bản:
Cái rựa (Truyện ngắn) NXB Giải phóng - 1968; Tội ác tột cùng (Ký -in chung) NXB Phụ nữ - 1973; Ngôi sao trong rừng dừa (truyện in chung) Sở VHTT Nghĩa Bình - 1994; Truyện cổ Bahnar Kriêm, NXB văn hóa dân tộc - 1994; Giọt mưa (Thơ), NXB Hội nhà văn - 1995; Tấm áo vỏ cây (Trường ca), NXB Hội nhà văn - 1995; Lá đầu sông đang xanh (Thơ), NXB văn hóa dân tộc - 1996; Dy ông Wiwin (Trường ca Bahnar Kriêm) - sưu tầm biên dịch- NXB văn hóa dân tộc 1997; Chàng Dyông (Trường ca Bahnar Kriêm) - sưu tầm biên dịch- NXB văn hóa dân tộc 1998; Sử thi Bahnar Kriêm (tập 1, tập 2) sưu tầm biên dịch- NXB văn hóa dân tộc 2000; Ngôi sao rừng dừa (Truyện và ký) - NXB văn hóa dân tộc 2001; Sử thi Bahnar KonkĐen - NXB văn hóa dân tộc 2002.
Giải thưởng:
Những tác phẩm chính:
A- Sáng tác văn học:
1968: Cái rựa (truyện ngắn) – Giải thưởng Văn nghệ Giải phóng Trung Trung bộ.
1973: Tội ác tột cùng (Ký -in chung) NXB Phụ nữ
1994: Ngôi sao trong rừng dừa (truyện in chung) Sở VHTT Bình Định.
1995: Giọt mưa (thơ) – NXB Hội Nhà văn.
1996: Tấm áo vỏ cây (trường ca - NXB Văn học) – Giải thưởng Liên hiệp các Hội VH-NT Việt Nam .
1998: Lá đầu sông đang xanh (thơ) – NXB Văn hóa Dân tộc.
2001: Ngôi sao rừng dừa (truyện ký) – NXB Văn hóa Dân tộc.
2003: Từ Krông Bung (thơ, 3 tác giả) – NXB Đà Nẵng.
2005: Nắng tím (thơ – NXB Đà Nẵng) – Giải thưởng Hội VH-NT các dân tộc thiểu số Việt Nam .
2011: Đất Tháp mơ (thơ) – NXB Hội Nhà văn.
B- Văn nghệ dân gian:
1994: Truyện cổ Bahnar Kriêm (sưu tầm, nghiên cứu) – NXB Văn hóa Dân tộc – Giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam .
1998: Dyông Wiwin (Trường ca Bahnar) NXB Kim Đồng – Giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam .
1999: Sử thi Bahnar Kriêm (tập 1) – NXB Văn hóa Dân tộc.
2000: Sử thi Bahnar Kriêm (tập 2) – NXB Văn hóa Dân tộc.
2002: Sử thi Bahnar Konhđeh (tập 1) – NXB Đà Nẵng – Giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam .
2003: Hơamon Bahnar Konhđeh (NXB Đà Nẵng) – Giải thưởng Hội VH-NT các dân tộc thiểu số Việt Nam .
2009: Hơamon Bahnar Giolơng (NXB Đại học Quốc gia Hà Nội) – Giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam .
2010: Câu hò bên sông Kôn (sưu tầm, nghiên cứu với Lê Đình Ty) – NXB Đà Nẵng.
2011: Văn nghệ Dân gian vùng biển Bãi ngang (sưu tầm, nghiên cứu với 1 tác giả) – Hội VH-NT Bình Định.
Những giải thưởng chính:
Giải thưởng văn nghệ giải phóng 1968; Giải thưởng ủy ban toàn quốc liên hiệp các hội VHNT Việt Nam năm 1996; Giải thưởng hội văn nghệ dân gian Việt Nam các năm 1994, 1997, 1998; 2 Lần giải thưởng văn học nghệ thuật Xuân Diệu - Đào Tấn: lần thứ I (1990-1995) và lần thứ II (1996-2000).
Xin giới thiệu một bài thơ và một đoạn trích trong trường ca Chàng Dyông của nhà thơ, nhà nghiên cứu Hà Giao:
Bến Chiều

Dừng chân trên bến Trường Trầu
Bến xưa còn đó đò đâu thấy đò
Bến xưa xa lắc đôi bờ
Vài sào con nước bây giờ buồn trôi
Cát vàng rũ gối bên bồi
Tre xanh bên lở như đời chung chiêng
Cánh buồm ngủ lúc nồm lên
Để rơi xuống nước tan câu hẹn hò
Xưa ai lỡ một chuyến đò
Để nay ai lại thẩn thơ nhớ người
(Giọt mưa - 1995)
Dyông Wiwin

(Trường ca Bahnar Kriêm - trích)
Bya Bông vội níu khố Dyông Wiwin
Sợ chàng cũng bay theo Dyă Kơsé
- Ớ Dyông Wiwin nhớ nhé
Dây cườm của em anh đã đeo vào cổ
Mà có lần anh đã quên lời hứa
Để em lo ăn lo ngủ không yên
- Bya Bông à anh đau ốm liên miên
Dù biết rằng em buồn nhiều lắm
Nay dù bão bùng giông sấm
Rừng tan núi lỡ cột đổ nhà xiêu
Ta như đôi chim không bao giờ chích cánh
- Anh có nhớ anh nói gì bên biển
Dù có tàn hoa vẫn là hoa
Em cầm khố anh lau nước mắt chảy ra
Giờ em nói bằng tim bằng óc
Em đổ nhiều nước mắt giữ anh
Xin anh đừng thấy trời xanh mà muốn bay
Đừng nghe tụi ấy mà muốn tới đánh
Đã có Dyă Kơsé của mình trị nó rồi
Dyông Wiwin nhìn mặt Bya Bông đỏ bừng vì rượu
Thương thêm thương mà nói thì phải nói:
- Ớ Bya Bông không bao giờ anh quên em
Cũng không bao giờ anh quên cầm gươm
Không thể để một mình anh Dyă Kơsé
Lính tráng ba làng đông đã đầy trời
- Cứ ở bên em nhé Dyông Wiwin ơi
Em không chịu cho anh đi nữa
Bya Bông ôm chặt cổ Dyông Wiwin
Chàng biết nàng quyết giữ lấy mình
Nên chàng vít cần rượu uống
Chàng một hớp cho nàng một hớp
Khi nhìn mặt đã đỏ lên
Chàng một hớp nàng hai hớp
Rồi đỡ nàng nằm thở nhẹ trên sàn
Nhưng chợt Bya Bông ngồi dậy
Cầm cần rượu trao tay chàng bắt uống
Chàng lại trao cho nàng cần rượu
Nàng vùi đầu vào ngực Dyông Wiwin
Chàng đỡ đầu nàng xuống đùi phải
Nàng mở mắt nhìn cười khúc khích
Chàng đỡ đầu nàng xuống đùi trái
Vẫn khúc khích cười mà đôi mắt lim dim
Rồi đỡ nàng rất nhẹ xuống sàn
Và nhẹ nhàng đắp ngực nàng chiếc xim-broong
Dyông Wiwin trông người đẹp ngủ yên
Nghe như trái tim mình lên tiếng hót
Nhưng trên trời giông sấm vang rền
Nhìn lại nàng lần nữa
Chàng cầm gươm nhẹ bước ra sân
Thấy Dyă Kơsé
Giữa vòng vây giặc
Như đám mây đen
Dyông Wiwin nhón gót phóng mình lên
Một tiếng nổ rung trời chuyển đất
Một luồng gió thổi bay lính tráng ba làng
Cả Dyă Kơsé dạt tận chân trời
Tiếng nổ làm Bya Bông tỉnh giấc
Nàng mở mắt nhìn quanh chẳng thấy Dyông Wiwin
Hốt hoảng lao ra sân
Vừa nghe ngứa gan vừa nghe mát ruột
Thấy Dyông Wiwin như cánh chim đum
Đang dịu dàng lướt giữa không trung
. Hà Giao
( Biên soạn và tổng hợp thông tin: Viết Hiền)
( Biên soạn và tổng hợp thông tin: Viết Hiền)
Viếng Anh Hà Giao
Trả lờiXóaEm vừa đến, anh vừa nằm dưới đất
Nén nhang thơm xin thắp tự lòng mình
Trong vắng lặng trôi qua nhiều gương mặt
Bên dòng đời hư ảo mong manh