Họ và tên đầy đủ của mẹ là Trần Thị Bảy, người phụ nữ ở một làng quê yên bình nằm dọc theo nhánh phía bắc của sông Côn thuộc xã Nhơn Khánh (An Nhơn, Bình Định) – một xã được Nhà nước tặng thưởng danh hiệu cao quý : Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Và, mẹ cũng là một trong 3 người phụ nữ của xã vinh dự được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ có 3 người thân, chồng và hai đứa con là liệt sĩ. Tuy vậy, bất cứ ai khi tiếp xúc với mẹ đều nhận thấy rằng mẹ không bao giờ nhắc đến sự hy sinh của gia đình mẹ trong chiến tranh. Và những lúc như vậy, mẹ thường hay kể chuyện về thời con gái, cái thời trồng dâu nuôi tằm, hát hò giã gạo, chuyện yêu nhau của những đôi trai gái bên chiếc gàu sòng vào những đêm trăng đầy lãng mạn... Có một lần tôi vô tình chạm vào nỗi đau của mẹ khi nhắc đến những người thân của mẹ đã hy sinh. Đôi mắt mẹ ngầu đỏ. Tôi nhìn sâu vào đôi mắt mẹ. Dường như mẹ không còn nước mắt để khóc vì 3 vành khăn tang đã lấy hết nước mắt của mẹ từ lâu lắm rồi. Năm 1972, tin từ Đội công tác của xã báo về, chồng bà, ông Đoàn Tỵ đã hy sinh. Rồi, mùa hè năm 1974, Đoàn Thị Thanh, con bé Phó ngày nào của mẹ, người nữ xã đội trưởng Nhơn Khánh đã vĩnh viễn nằm xuống và trẻ mãi ở cái tuổi hai mươi mốt. Mẹ buộc lên đầu chiếc khăn tang thứ hai. Chưa hết, nỗi đau còn bám đuổi lấy mẹ. Đêm giao thừa cuối cùng của cuộc chiến tranh, Đoàn Sĩ Đức, đứa con trai trưởng và duy nhất của mẹ đã hy sinh trên cánh đồng Quan Quang, nơi mà thuở ấu thơ, anh và bè bạn cùng trang lứa thường rủ nhau đi bắt ốc mò cua…
Hòa bình lập lại, nhà mẹ không còn đàn ông. Ba vành khăn tang. Nhà dột cột xiêu. Chuyện áo cơm học hành của 4 đứa con, đứa con gái lớn lại bị câm điếc. Đôi vai mẹ trĩu nặng, bởi người đàn ông của mẹ mãi mãi không về và một mình mẹ phải gánh vác tất cả. Thêm nữa, là cơ sở cách mạng nuôi giấu cán bộ, du kích, bộ đội - bao lần bị địch bắt, tra tấn, tù đày nên nhìn mẹ già hơn trước tuổi rất nhiều. Có lần tôi nhìn thấy mẹ dựa vào bụi rào chè trước nhà hướng mắt về phía nam - phía ấy ba người thân của mẹ đã hy sinh, như tìm kiếm một điều gì đó rất thiêng liêng. Có lẽ mãi trong lòng mẹ, họ vẫn sống như ngày nào cùng mẹ quây quần bên mâm cơm đạm bạc và đầm ấm của gia đình.
Với mẹ, riêng tôi vẫn còn nợ một lời hứa. Có lần mẹ nói với tôi: “Cháu hãy giúp bà nói với Đảng ủy, Ủy ban xã một tiếng hổ trợ bà ít đồng để sửa lại cái trần nhà đã mục nát rồi”. Tôi im lặng một hồi, rồi nói: “Bà nói không hay hơn sao?” Mẹ chậm rãi: “Bà nói, anh em không thích và cho bà là công thần, đòi hỏi.” Rồi mẹ đổi giọng một cách trịnh trọng: “Em cứ nói giùm “qua”, “qua” sẽ tưởng cho em”.
Tôi lặng người, nắm lấy bàn tay của mẹ, đôi bàn tay gân guốc, gầy guộc, nhưng thật ấm áp. Tôi muốn nói với mẹ rất nhiều điều. Mẹ phải được như vậy! Tôi tin là mình sẽ nói được cho mẹ, và tôi hứa.
Thời gian trôi qua, chuyện tôi hứa với mẹ ngày nào trôi theo dòng nước. Ít năm sau, tôi trở lại thăm mẹ vào một dịp tết. Lúc ấy, mẹ đã được nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, được Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn An Nhơn nhận phụng dưỡng đến cuối đời, đồng thời xã cũng đã hổ trợ cho mẹ sửa lại nhà. Nhưng món me dầm chua ngọt do mẹ tự tay làm khi tết đến xuân về thì không có nữa, bởi vì sức khỏe của mẹ đã yếu lắm rồi. Khi ra về, tôi tự hỏi, sao mẹ không trách mắng tôi? Chỉ có một nụ cười hiền hòa. Tôi chợt nhận ra một điều thật đơn giản: Mẹ là người nhân hậu và vị tha.
Bao năm tôi xa quê, khi trở về thì được tin mẹ đã qua đời năm 2007. Vẫn biết tử sinh là quy luật muôn đời của trời đất, thế nhưng trong sâu thẳm của lòng mình, tôi vẫn thấy xót xa, nuối tiếc và thật khó diễn tả bằng lời, bằng những con chữ a, b, c ráp lại…
Bây giờ 3 đứa con gái của mẹ đã lập gia đình, có cuộc sống ổn định, và một đứa con rể của mẹ hiện đang làm chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nhơn Khánh. Riêng chỉ có người con gái tật nguyền thì lo việc thờ cúng của gia đình, và người con gái tật nguyền ấy vẫn mong chờ nhận được chế độ tuất của con liệt sĩ.
Nhân kỷ niệm 37 năm Ngày giải phóng quê hương An Nhơn (30/3/1975 – 30/3/2012), tôi – kẻ xa quê, ghi lại những giòng này như một nén hương muộn xin được tạ lỗi với mẹ Việt Nam
NGUYỄN HỮU DUYÊN
Có lần mẹ nói với tôi: “Cháu hãy giúp bà nói với Đảng ủy, Ủy ban xã một tiếng hổ trợ bà ít đồng để sửa lại cái trần nhà đã mục nát rồi”. Tôi im lặng một hồi, rồi nói: “Bà nói không hay hơn sao?” Mẹ chậm rãi: “Bà nói, anh em không thích và cho bà là công thần, đòi hỏi.” Rồi mẹ đổi giọng một cách trịnh trọng: “Em cứ nói giùm “qua”, “qua” sẽ tưởng cho em”.
Trả lờiXóa==========================================
để sửa lại cái trần nhà đã mục nát rồi”.
...................................
“Em cứ nói giùm “qua”, “qua” sẽ tưởng cho em”.
Sao lại như thế này!
Chào anh Phương,
Trả lờiXóaChuyện qua đã lâu rồi nhưng em vẫn thấy lòng mình áy náy vì không thực hiện được lời hứa với mẹ Trần Thị Bảy.
Cảm ơn anh đã đọc và chia sẻ! Chúc anh khỏe, vui!